Quan niệm của Thạch Lam về văn chương

Ngày 27/07/2022 17:17:19, lượt xem: 170

Con người và văn chương Thạch Lam dễ khiến người ta yêu, người ta mến. Ông sống một cuộc đời không dài, có mặt trên văn đàn cũng chỉ chừng bảy, tám năm, số lượng tác phẩm để lại cho đời cũng không nhiều, thế nhưng Thạch Lam lại là một gương mặt không thể lẫn, không thể quên. Thuần hậu, trong sáng, man mác chất trữ tình đồng thời một số tác phẩm của ông cũng đậm tính hiện thực. Dường như thời gian càng lùi xa, người ta càng trân trọng Thạch Lam, càng quý trọng những gì mà nhà văn này đã để lại cho đời. Bước vào thế giới nghệ thuật của Thạch Lam ta như được ở trong một khu vườn râm mát có ánh nắng dịu dàng và thoang thoảng hương hoàng lan. Những tác phẩm ấy đang níu lại những vẻ đẹp còn sót lại giữa thời buổi đồng tiền lên ngôi. Nó giúp ta lắng lại, tự thanh lọc tâm hồn giữa dòng đời ồn ã, bon chen. Để được như thế, ngay từ những ngày đầu bước vào “trường văn bút trận” Thạch Lam đã ghi một dấu trên văn đàn với những quan niệm rất riêng.

 

ĐỌC THÊM TUYỂN TẬP NHỮNG NHẬN ĐỊNH HAY NHẤT VỀ TRUYỆN NGẮN

 

1. Quan niệm về chức năng của văn chương

        Quan niệm văn chương của Thạch Lam không chỉ thể hiện bằng những sáng tác mà nó còn được nêu lên như một tuyên ngôn trực tiếp của ông. Trong lời nói đầu cho Gió đầu mùa, ông viết: “Bởi vì đối với tôi, văn chương không phải là cách đem đến cho người đọc sự thoát li hay sự quên, trái lại, văn chương là một thứ khí giới thanh cao và đắc lực mà chúng ta có, vừa để tố cáo và thay đổi một cái thế giới giả dối và tàn ác, vừa làm cho lòng người được thêm trong sạch và phong phú hơn”.Với quan niệm tích cực như vậy, ông đã tự tách mình ra và vươn xa hơn so với các nhà văn thuộc khuynh hướng lãng mạn đương thời. Ông đã phủ nhận loại văn chương thoát li, xa rời hiện thực đồng thời ông khẳng định vai trò, sức mạnh cao cả của văn chương, đó là vừa tố cáo vừa cải tạo hiện thực và vừa thanh lọc tâm hồn con người.

2. Quan niệm về nhà văn

      Khi nói về phẩm chất của người nghệ sĩ, nếu như nhà văn Nam Cao đề cao khả năng tìm tòi, đào sâu suy nghĩ và sáng tạo thì Thạch Lam đặc biệt coi trọng tính thành thực. (Thành thực ở đây là vừa trung thành với hiện thực cuộc sống xã hội vừa chân thành với chính tâm hồn mình). Theo Thạch Lam, một nhà văn không thành thực, không bao giờ trở nên một nghệ sĩ. Đối với ông, mọi sự tô hồng cũng như bôi đen cuộc sống này đều là giả dối. Trong những trang viết của Thạch Lam không có những chuyện tình thơ mộng kiểu kẻ trần gian người tiên giới, không có bức tranh thiên nhiên hoa mĩ diễm lệ hay xây dựng những tình huống xung đột một cách khuôn sáo mà trong tác phẩm của ông luôn là những cảnh thực, người thực. Từ cảnh sống cùng quẫn, đói nghèo của người mẹ quê đông con (Nhà mẹ Lê) đến bức tranh chiều quê êm đềm, buồn bã, tẻ nhạt (Hai đứa trẻ) hay là một căn phòng trọ nhớp nháp, bẩn thỉu (Tối ba mươi)... tất cả là một sự thu nhỏ của hiện thực cuộc sống đang diễn ra từng ngày, nó được thể hiện bằng cảm xúc chân thành của một trái tim nhân ái bao la. Không có sự dũng cảm, thành thực trong nghề văn thì không thể làm được điều ấy

3. Quan niệm về tác phẩm

        Theo Thạch Lam, một tác phẩm nghệ thuật muốn có sự tồn tại bền vững thì nhất thiết tác phẩm ấy không phải nhằm mục đích chạy theo phong trào, thỏa mãn những thị hiếu nhất thời của độc giả mà tác phẩm ấy phải vươn đến sự vĩnh hằng, diễn tả một cách sâu sắc và chân thực bản chất của đời sống hiện thực và đạt đến chiều sâu trong trong cảm xúc con người. Làm sao để mọi người dù ở đâu, lúc nào mà mỗi khi soi vào đó, họ cảm thấy có cái gì đó phải suy nghĩ, trăn trở. Có lẽ vì vậy mà nhân vật trong sáng tác của ông thường là kiểu nhân vật nội tâm, nhân vật tự thức tỉnh. Nhà văn Thạch Lam không nhìn nhận cuộc sống hiện thực một cách xuôi chiều hay đánh giá con người từ một phía mà ông để cho nhân vật của mình luôn có sự nhìn lại bản thân, suy xét thông qua đối lập giữa bản thân mình và người khác, giữa quá khứ và hiện tại. Đi sâu khám phá và diễn tả sâu sắc những khía cạnh còn khuất trong tâm hồn con người, Thạch Lam đã tạo cho nhân vật của mình một sự hấp dẫn kì lạ, có sức sống lâu dài và sức lay động sâu xa, đúng như ông đã từng tâm niệm về “một thứ khí giới thanh cao và đắc lực”.

 

Xuất phát sớm cùng chị trong khóa học Toàn diện VAN8 nhé 2k5!

Cập nhật thêm những bài viết hay tại các kênh truyền thông của HVCH:

Fanpage:  Học văn chị Hiên

Youtube: Học văn chị Hiên - Youtube 

IG: Học văn chị Hiên

Tiktok: Học văn chị Hiên

Tin liên quan