Ôn tập môn văn: Rừng Xà Nu - Nguyễn Trung Thành - P3 - Hình tượng con người Tây Nguyên

Ngày 14/05/2019 09:35:27, lượt xem: 780

b. Hình tượng con người Tây Nguyên
+ Tnú:
- Tình huống nhân vật xuất hiện:
• Sau 3 năm đi lực lượng, nghỉ phép về thăm làng một ngày.
• Cụ Mết kể chuyện cuộc đời Tnú trước đông đủ dân làng và có mặt cả Tnú.
• Không - thời gian:
o Nhà ưng
o Đêm rừng, bên ngoài lấm tấm một trận mưa đêm.
• Giọng kể: trầm và nặng.
• Cách kể: trang trọng, tôn nghiêm, kể “khan”.
• Dặn dò: Sau này tau chết, chúng mày phải kể lại cho con cháu nghe > câu chuyện về Tnú trở thành truyện
thiêng của cộng đồng Strá, thành di huấn, báu vật tinh thần truyền từ đời này sang đời khác.
Tác dụng:
• Màu sắc sử thi huyền thoại, giữa người nghe và người kể có khoảng cách không - thời gian vời vợi, xa xăm,
với thái độ chiêm ngưỡng thiêng liêng, thành kính.

• Chất hiện đại: nhân vật được kể hiện hữu, chứng kiến, tham gia > chân thực
Kể một câu chuyện mang màu sắc huyền thoại về một nhân vật đang sống > biến câu chuyện của cá nhân
anh hùng thành câu chuyện của dân tộc anh hùng > Tnú là sự tiếp nối các của Đăm san, Xinh Nhã... thủa
trước trong thời đại kháng chiến chống Mĩ > bao bọc nhân vật trong không khí sử thi, huyền thoại
Tính chất “truyện kể một đêm, một đêm dài bằng cả đời người”.
- Cuộc đời Tnú qua dòng hồi ức của cụ Mết:
• Nhỏ:
o Mồ côi, sống nhờ sự chở che, đùm bọc của dân làng.
o Thay cho thanh niên, người già, tiếp tế cho cán bộ > gan góc, dũng cảm.
o Ý thức sâu sắc: Cụ Mết nói: Cán bộ là Đảng. Đảng còn, núi nước này còn > ý thức cách mạng mạnh mẽ,
sáng tỏ.
o Học chữ không được, lấy đá đập đầu, nhờ Mai dạy > nóng nảy, kiên gan, thẳng thắn, trung thực, cầu thị.
o Đi đường núi thì đầu nó sáng lạ lùng, xé rừng mà đi, lọt tất cả các vòng vây. Qua sông nó không thích lội
chỗ nước êm, cứ lựa chỗ thác mạnh mà bơi ngang, vượt lên trên mặt nước, cới lên thác băng băng như một
con cá kình không phải vì Tnú ngạo ngược, ngông nghênh, nông nổi mà vì ý thức “Qua chỗ nước êm thằng
Mĩ - Diệm hay phục, chỗ nước mạnh nó không ngờ” > thông minh, cá tính mạnh mẽ, dũng cảm.
o Giặc bắt: dao chém ngang lưng hỏi cách mạng đâu > Tnú chỉ vào bụng, không khai một lời dù bị tra tấn dã
man > kiên cường, gan góc, tuyệt đối trung thành với cách mạng.
Tnú nổi bật với các phẩm chất: thông minh, thẳng thắn, trung thực, gan góc, táo bạo, dũng cảm, kiên cường.
• Lớn:
o Ba năm sau, vượt ngục về làng, cùng thanh niên lên núi Ngọc Linh mài vũ khí > người nuôi giữ để ngọn lửa
yêu nước luôn đượm cháy, thắp sáng qua các thế hệ con người Tây Nguyên > chủ động cho cuộc chiến đấu
mới với kẻ thù.
o Thằng Dục xuất hiện để bắt và giết Tnú:
Giặc bắt và hành hạ vợ con Tnú dã man > Tnú “chồm dậy”, “hai con mắt là hai cục lửa lớn” > căm hờn đã
uất đọng không thể tan, chỉ trực bùng lên thành hành động trả thù.
Hét dữ dội, nhảy xổ vào giữa bọn lính.
Bị bắt: giẻ tầm dầu xà nu, quấn quanh mười đầu ngón tay, đốt > không kêu một tiếng nào.
Mười ngón tay thành mười ngọn đuốc > Tnú nhắm mắt lại, rồi lại mở mắt ra, trừng trừng.
Không cảm thấy lửa ở mười đầu ngón tay, nghe lửa cháy trong lồng ngực, cháy ở bụng, cháy cả ruột >
chuyển hoá kì lạ: từ ngọn lửa vật lí bình thường thành ngọn lửa tinh thần căm hờn > con người đang tự đốt
mình lên, đốt đau đớn, căm thù thành hành động quật khởi.
Hét lên một tiếng, không phải là tiếng hét đau đớn mà là tiếng hét căm hờn “Giết” > giống như một lời hiệu
triệu, một lời sấm truyền thiêng liêng.
Nhận xét:
- Nhịp văn ngắn, dồn dập, nhanh, gấp, giàu kịch tính (kẻ thù trắng trợn, thách thức, bạo tàn, uy hiếp; dân làng
tận mắt chứng kiến người anh hùng của mình bị tra tấn dã man > kết thúc xung đột là hành động vùng lên giết
kẻ thù).
- Khái quát chân lí cách mạng đồng thời là tư tưởng của tác phẩm (qua lời cụ Mết)
Khi giặc cầm súng, mình chưa cầm giáo > nạn nhân.
Khi giặc cầm súng, mình cầm giáo > chiến thắng.
Chúng nó đã cầm súng thì mình phải cầm giáo.
o Luân phiên lượt kể: Tnú kể lại: giết Dục (có súng, có dao) bằng chính đôi tay mỗi ngón cụt một đốt.
o Ý nghĩa biểu tượng của chi tiết bàn tay:
Mười ngón đuốc rực cháy > biểu trưng cho sức mạnh, sự kiên cường bất khuất của con người.
Mỗi ngón cụt một đốt > chứng nhận tội ác dã man của kẻ thù, chứng tích đau thương để nhắc nhớ người
dân Xô man về chân lí cách mạng.
Bóp cổ thằng Dục > sức mạnh tiêu diệt kẻ thù, sự trả giá tất yếu cho tội ác của bọn xâm lược > sức sống
bất diệt của con người Tây Nguyên.
Tiểu kết về nhân vật Tnú:
- Qua nhân vật Tnú, nhà văn khái quát cuộc đời đau thương mà anh dũng, khám phá vẻ đẹp quả cảm, lòng yêu
nước, phẩm chất gan dạ, anh hùng và sức sống mãnh liệt của người dân Tây Nguyên.
- Xây dựng nhân vật bằng bút pháp sử thi > nhân vật hiện lên như người anh hùng trong những trang của
huyền thoại của người miền núi.
- Tiếp nối truyền thống có từ Đăm san, Xinh Nhã, Đinh Núp..., kéo dài và làm mới những trang sử thi thủa
trước bằng tinh thần hiện đại.
+ Hình ảnh những con người Tây Nguyên khác:
- Cụ Mết:
• Thế hệ đi trước Tnú, là tương lai của Tnú.
• Người lưu giữ truyền thống anh hùng của dân làng Xô man qua các câu chuyện kể, vị già làng minh mẫn, trí
tuệ, kiên trung đã đúc rút chân lí cách mạng, hướng dẫn, chăm sóc phần tinh thần của người Xtrá.
- Heng, Dít:
• Dít: khi nhỏ bị bắt, bị doạ dẫm: “đôi mắt nó thì vẫn nhìn bọn giặc bình thản lạ lùng” > tiềm ẩn sự gan góc,
kiên trung.
• Là quá khứ của Tnú, tiếp nối con đường cách mạng của Tnú.

Nhận xét:
- Bổ sung, hoàn chỉnh cho hình tượng Tnú.
- Tạo nên bức tranh toàn cảnh rộng lớn, có tính chất sử thi về các thế hệ người Tây Nguyên nổi dậy chống Mĩ.

Nguồn: Internet

Học Văn Chị Hiên - Kiến thức ôn thi THPT Quốc Gia

Tin liên quan