SOẠN VĂN 12 BỘ SÁCH CÁNH DIỀU | "CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN" - NGUYỄN DỮ (BÀI 1: TRUYỀN KÌ VÀ TRUYỆN NGẮN HIỆN ĐẠI)

Ngày 05/07/2024 10:38:17, lượt xem: 165

1. Chuẩn bị

Yêu cầu (trang 14 sgk Ngữ văn 12 Tập 1):

- Xem lại phần Kiến thức ngữ văn để vận dụng vào đọc hiểu văn bản này.

- Khi đọc một văn bản truyện truyền kì, các em cần chú ý:

+ Nắm được cốt truyện của văn bản.

+ Xác định được nhân vật trung tâm trong mối quan hệ với các nhân vật khác.

+ Xác định được sự phù hợp của người kể chuyện, điểm nhìn trong việc thể hiện chủ đề của văn bản.

+ Nhận diện và phân tích được ý nghĩa nghệ thuật của các chi tiết kì ảo trong truyện.

+ Tìm mối quan hệ giữa phần chính văn và lời bình ở cuối truyện. Chủ động đưa

ra những nhận xét của em với lời bình đó.

- Đọc trước văn bản Chuyện chức phán sự đền Tản Viên; tìm hiểu thêm thông tin

về tác giả Nguyễn Dữ và tập Truyền kì mạn lục.

- Tìm hiểu về Thánh Tản Viên trong truyền thuyết và trong đời sống văn hoá của người Việt.

Truyền kì mạn lục là tác phẩm viết ằng chữ Hán, gồm 20 truyện, ra đời vào nửa đầu thế kỉ XVI

+ Thể loại : thể loại tản văn, xen lẫn biền văn và thơ ca

+ Nội dung: Mang nhiều triết lý nhân sinh, giá trị đạo đức; Thể hiện hiện thực xã hội đương thời và số phận con người; Mang tinh thần dân tộc, tự hào văn hóa và phẩm chất con người Việt Nam.

+ Nghệ thuật: có sự tham gia của các yếu tố hoang đường, kì ảo. Sáng tạo trong xây dựng nhân vật và cốt truyện

- Thánh Tản Viên

+ Xuất thân : là một nhân vật trong truyền thuyết Việt Nam, là vị thần cai quản dãy núi Ba Vì (tức núi Tản Viên), ông là một trong bốn vị thánh bất tử của tín ngưỡng dân gian người Việt, gọi là Tứ bất tử.

+ Các ngôi đền thờ thánh Tản Viên : Đền Lăng Sương ( Phú Thọ), đền Ngự Dội (Vĩnh Phúc), đền Thính, đền Tranh...

+ Hội đền Và tổ chức vào ngày rằm tháng Giêng để tưởng nhớ thánh Tản Viên

 

2. Đọc hiểu

* Nội dung chính: Văn bản nói về nhân vật Ngô Tử Văn, vốn là một người chính trực, dũng cảm và quá trình đấu tranh giành lại công lý cho nhân dân, cho thổ công trước cái ác hoành hành, chiếm đóng. Cuối cùng anh đã chiến thắng và được ban thưởng chức phán sự đền Tản Viên.

 

*Trả lời câu hỏi giữa bài:

Câu hỏi (trang 15 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Thái độ của mọi người đối với hành động đốt đền của Tử Văn nói lên điều gì ?

Trả lời:

Khi Tử Văn đốt đền “Mọi người đều lắc đầu, lè lưỡi, lo sợ thay cho Tử Văn”. Qua đó thể hiện thái độ hèn kém, sợ sệt, không ai dám đứng ra chống lại cái ác, cái tà hoành hành dẫu biết yêu quái đem lại nhiều phiền muộn, quấy nhiễu nhân dân.

 

Câu hỏi (trang 16 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Tâm sự này của thổ thần đem lại cho em suy nghĩ và cảm xúc gì?

Trả lời:

Qua tâm sự của thổ thần em cảm thấy thương xót cho một vị quan có công với triều đình nhưng cuối cùng bị một tên ác gian lạ mặt xâm chiếm chốn thờ để rồi cuối cùng trở thành “một người áo vải nhà quê”. Qua đó cũng thể hiện sự bất công ở đời và hậu quả của vấn nạn tham nhũng, khi mà cái ác như “rễ mọc lan”, còn cái thiện bị chèn ép, đánh đuổi.

 

Câu hỏi (trang 18 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Câu nói này của Diêm Vương đem lại cho em suy nghĩ gì ?

Trả lời:

Câu nói của Diêm Vương đem lại cho em suy nghĩ về vấn nạn tham nhũng ở chốn quan liêu. Dẫu cho vua đối xử công bằng, thưởng phạt phân minh với mỗi vị quan nhưng cuối cùng họ vẫn “dối trá càn bậy”, vì đồng tiền mà từ bỏ đạo đức, đối xử bất công, làm việc sai trái. Đặc biệt xảy ra ở đời nhà Hán, nhà Đường.

 

Câu hỏi (trang 19 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Chi tiết Tử văn “chắp tay thi lễ” với người quen có ý nghĩa gì?

Trả lời:

Chi tiết như một lời cáo biệt đến người quen cũ. Bên cạnh đó là sự thông báo đến dương gian rằng Tử Văn đã trở thành “quan phán sự”. Thể hiện người tốt ắt gặp thiện, chính nghĩa ắt giành thắng lợi và người dám đứng lên vì chính nghĩa sẽ được mọi người kính trọng, đời đời nhớ ơn.

 

ĐỌC THÊM: SOẠN VĂN 12 BỘ SÁCH CÁNH DIỀU | "MUỐI CỦA RỪNG" - NGUYỄN HUY THIỆP (BÀI 1: TRUYỀN KÌ VÀ TRUYỆN NGẮN HIỆN ĐẠI)

 

*Trả lời câu hỏi cuối bài:

Câu 1 (trang 19 sgk Ngữ văn 12 Tập 1):Theo em, văn bản có thể chia làm mấy phần? Nêu nội dung của từng phần.

Trả lời:

Văn bản chia 4 phần :

- Phần 1 : “Ngô Tử Văn...không cần gì cả” : Giới thiệu nhân vật và hành động đốt đền tả

- Phần 2 : “Đốt đền xong...khó lòng thoát nạn” : Cuộc gặp gỡ giữa Tử Văn và bách hộ họ Thôi và thổ thần

- Phần 3 : “Tử Văn vâng lời...sai lính đưa Tử văn trở về” : Cuộc đối chất ở Minh ti và Tử Văn thắng kiện

- Phần 4 : Đoạn còn lại : Tử Văn trở thành phán sự đền Tản Viên

 

Câu 2 (trang 19 sgk Ngữ văn 12 Tập 1):Tìm trong văn bản những chi tiết liên quan đến lai lịch của Ngô Tử Văn. Theo em, tại sao tác giả lại lựa chọn những chi tiết đó để giới thiệu về nhân vật?

Trả lời:

- Những chi tiết liên quan đến lai lịch nhân vật Ngô Tử Văn:

+ Nguồn gốc : Ngô Tử Văn tên là Soạn, người huyện Yên Dũng, đất Lạng Giang. + Tính cách : Chàng vốn khảng khái, nóng nảy, thấy sự tà gian thì không thể chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là một người cương trực.

- Tác giả lại lựa chọn những chi tiết đó để giới thiệu về nhân vật nhằm giúp người đọc hiểu rõ hơn về nhân vật. Thông qua nguồn gốc xuất thân và những đặc điểm tính cách, là cơ sở để lý giải những hành động của nhân vật về sau.

 

Câu 3 (trang 19 sgk Ngữ văn 12 Tập 1):Trong văn bản, Tử Văn được miêu tả trong mối quan hệ với nhân vật nào? Qua các quan hệ này, em thấy Tử Văn hiện lên với những phẩm chất gì?

Trả lời:

- Tử Văn được miêu tả trong mối quan hệ với các nhân vật : viên bách hộ họ Thôi, thổ công và Diêm Vương

- Qua các quan hệ này, em thấy Tử Văn hiện lên với phẩm chất anh hùng, đấu tranh cho chính nghĩa, can đảm không sợ cái chết.

+ Trong mối quan hệ với viên bách hộ họ Thôi : “ mặc kệ, ngồi ngất ngưởng”, dẫu trước sự đe dọa sẽ dẫn Tử Văn đến Phong Đô, khó tránh khỏi tai vạ nhưng Tử Văn không nói một lời, trước cái gian tà anh không hề e sợ hay bị lung lay dù chỉ một chút trước hành động chính nghĩa của mình

+ Trong mối quan hệ với thổ công: Tử Văn hiện lên là một con người nhân hậu, thương xót, đồng cảm và nóng giận thay cho những uất ức của thổ địa khi bị chiếm nơi thờ. Dẫu cho khi thổ công báo rằng viên bách hộ họ Thôi có kẻ chống lưng nhưng anh vẫn không sợ và quyết đấu tới cùng.

+ Trong mối quan hệ với Diêm Vương : Không e sợ mà dám cất lên tiếng nói dõng dạc đòi lại sự công bằng và quyết tâm vạch trần tội ác mà tên bách hộ họ Thôi phạm phải.

 

Câu 4 (trang 19 sgk Ngữ văn 12 Tập 1):Nêu ý nghĩa của các yếu tố kì ảo trong truyện. Chỉ ra sự tiếp thu sáng tạo những yếu tố kì ảo của Nguyễn Dữ trong một số truyện cổ dân gian?

Trả lời:

- Ý nghĩa của các yếu tố kì ảo : Yếu tố kì ảo góp phần thể hiện một thế giới sinh động, nơi mà người âm và người dương có thể giao tiếp, qua đó thể hiện tính cách nhân vật. Bên cạnh đó, các yếu tố kì ảo góp phần giúp câu chuyện trở nên sinh động, hấp dẫn hơn.

- Sự tiếp thu, sáng tạo yếu tố kì ảo của Nguyễn Dữ thể hiện qua tính chất kì ảo của thế giới thần linh, ma quỷ. Thông qua thế giới đó, Nguyễn Dữ đã xây dựng một nơi mà cõi âm cũng có sự gian tà, Diêm Vương và các Phán quan đại diện cho công lí cũng bị lấp tai, che mắt. Qua đó thể hiện sự bất công, vấn nạn tham nhũng hoành hành trên dương gian, đang làm cho biết bao người dân phải rên xiết, khổ sở.

 

Câu 5 (trang 19 sgk Ngữ văn 12 Tập 1):Nêu nhận xét của em về chức năng của người kể chuyện trong phần chính văn và người bình luận ở cuối truyện

Trả lời:

- Chức năng của người kể chuyện phần chính văn : Mang vai trò giới thiệu và dẫn dắt câu chuyện. Giới thiệu về lai lịch nhân vật, về bối cảnh xảy ra sự kiện ; dẫn dắt các sự kiện trong truyện đi theo một mạch thống nhất mà ở đây là theo mạch thời gian tuyến tính.

- Chức năng của người bình luận ở cuối truyện: Thể hiện quan điểm, tư tưởng của nhà văn, nhấn mạnh thông điệp muốn truyền tải – lòng dũng cảm và bản lĩnh của con người để đứng lên chiến đấu lại cái ác, giành lại chính nghĩa

 

Câu 6 (trang 19 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Hãy nêu suy nghĩ của em về lời bình ở cuối truyện: "Kẻ sĩ chỉ lo không cứng cỏi được, còn gãy hay không là việc của trời."

Trả lời:

Lời bình thể hiện tinh thần gan dạ, dũng cảm, sự cứng cỏi và lòng quyết tâm chiến đấu lại cái ác, dẫu muôn phần gian khó và dễ bị lung lay, cám dỗ thậm chí là nguy hiểm đến tính mạng. Nhưng trong cuộc đấu tranh giành lại chính nghĩa, con người ta cần tỉnh táo và vững lòng quyết tâm thì ắt sẽ giành chiến thắng. Đồng thời, qua đó còn thể hiện niềm tin vào công lý, cái thiện, cái chính nghĩa sẽ giành được thắng lợi cuối cùng, chỉ cần con người ta không chùn bước trong con đường đấu tranh giành lại chân lý.

 

Đăng ký khóa học và đọc thêm nhiều bài viết hấp dẫn khác của Học Văn Chị Hiên tại đây:

Fanpage Học Văn Chị Hiên
- Fanpage Học Văn Chị Hiên - THCS Lớp 6,7,8,9

Tin liên quan